خمیر دندان چیست ؟
خمیر دندان ، محصولی است که برای از بین بردن خرده های غذایی و پلاک میکروبی و کلا رسوبات و لایههای بوجود آمده بر روی دندانها بکار میرود. علاوه براین خمیردندان به دلیل رساندن یک ماده دارویی یا شیمیایی مخصوص به سطح دندان برای جلوگیری یا درمانی بکار می رود
مواد تشکیل دهنده خمیر دندان چیست؟
خمیر دندانهای متفاوتی در بازار موجود میباشند که هر کدام از آنها دارای فرمولهای مختلفی هستند. بیشتر این خمیر دندانها شامل مواد تشکیلدهنده ثابتی میباشند. این مواد عبارتند از:
1- سایندهها:
این مواد برای از بین بردن پلاک و تارتار دندان استفاده میشوند و به خمیر دندانها قدرت پاکسازی میبخشند. سایندهها همچنین دندانها را صیقل داده و لکهها را از بین میبرند. سایندههای شناخته شده و موثر عبارت هستند از آلومینا، سیلیس هیدراته، دیکلسیم فسفات، کربنات کلسیم و بیکربنات سدیم (جوش شیرین). خمیر دندانهایی که قدرت سایش بالایی دارند میتوانند به مینای دندان آسیب برسانند. بدین صورت که باعث زرد شدن دندانها شده و در آنها ایجاد حساسیت کنند.
2- مواد رنگی:
رنگ، خمیر دندانها را از لحاظ ظاهری و بصری جذاب میکند. رنگهای سبز، قرمز و آبی بیشتر در این محصولات به کار میروند. دیاکسید تیتانیوم نیز برای سفید کردن رنگ خمیر دندان استفاده میشود.
3- پاککنندهها:
موادی نظیر عوامل کفکننده و سورفکتانتها یا مواد فعال سطحی هستند. مواد کفکننده علاوه بر کمک به پاکسازی، به جلوگیری از بیرون ریختن خمیر دندان از دهان هنگام مسواک زدن کمک میکنند. استفاده از مواد پاککننده، لزوم استفاده از طمعدهندهها را برای جلوگیری از بد طمع شدن خمیر دندانها واجب مینماید. پاککنندههای متعارف عبارتند از سدیم لوریل سولفات و سدیم لوریل ساکروسینات. متاسفانه این مواد در برخی از افراد ایجاد زخمهای دهانی میکنند. برای افرادی که از این مشکلات رنج میبرند خمیر دندانهای بدون این مواد نیز وجود دارد.
4- هامکتانتها:
این مواد برای جلوگیری از خشک شدن خمیر دندان و همچنین نگه داشتن حالت خمیری آن استفاده میشوند. نمونههایی از این مواد سوربیتول، گلیسیرین، آب و پنتاتول هستند.
5- طمعدهنده:
باعث بهبود طمع خمیر دندان میشوند. خمیر دندانها معمولاً طمع نعناع تند، نعناع شیرین و دارچین دارند.
6- فلوراید:
منوفلوروفسفات سدیم که با نام فلوراید شناخته میشود، با جای دادن خود در مینای دندان از پوسیدگی دندانها جلوگیری میکند و همچنین دندانها را در مقابل اسید تولیدی توسط باکتریها مقاوم میکند.
7- نگهدارندهها:
از رشد میکروبها در خمیر دندان جلوگیری میکنند. معروفترین آنها بنزوات سدیم، پارابن متیل و پارابن اتیل هستند.
8- سفیدکنندهها:
این مواد به طور واقعی دندانها را سفید نمیکنند، بلکه فقط لکههای روی دندانها را کاهش میدهند.
9-مواد ضد باکتریایی
از مواد تشکیل دهنده خمیردندان می توان به تری کلوزان اشاره نمود که ماده ای ضدباکتری و ضد قارچ نیز می باشد. این ماده معمولاً در صابون های ضد باکتری استفاده می شود. چندین سال قبل، شرکت کولگیت شروع به اضافه کردن این ماده به خمیردندان ها نمود و محصولی با نام خمیردندان کامل کولگیت را تولید کرد. آن ها ادعا کردند که این محصول از دندان ها تا ۱۲ ساعت در برابر جرم ها محافظت می نماید.
| حتما بخوانید : بیماری های شایع دهان و دندان |
از خمیر دندان خوب چه انتظاری میتوان داشت ؟
از یک خمیر دندان خوب چه انتظاری میرود :
– بدون آسیب زدن به مینای دندان، به تمیز کردن سطح دندان کمک کند.
– زیبایی دندانها را بهبود بخشد.
– از طعم مطبوعی برخوردار باشد و دهان را خوشبو کند.
– از نظر شیمیایی و فیزیکی پایدار باشد.
– ترشح آب دهان را زیاد کند.
– تاثیر ضد پوسیدگی قوی داشته باشد.
– دندان را در برابر بیماریهای لثه و پریودنتال محافظت کند.
– تشکیل جرم بر روی دندانها را به تاخیر بیندازد.
– حساسیت دندانها را کاهش دهد.
– بسته بندی مناسب داشته باشد.
– قیمت مناسب داشته باشد.
– مورد تایید سازمانهای استاندارد و انجمنهای دندانپزشکی باشد.
نقش خمیردندان های حاوی فلوراید بر سلامت دندان ها
در واقع فلوراید در داخل بدن به طور طبیعی در قالب فلوراید کلسیم ایجاد میشود. این ماده را بیشتر میتوان در استخوانها و دندانها یافت. بسیاری تصور میکنند فلوراید را تنها به خمیردندان و دهانشویه اضافه میکنند، غافل از این که برخی مواد غذایی حاوی فلوراید است و قرار دادن آنها در رژیم غذایی روزانه ممکن است رشد استخوانی را در افراد بهبود بخشد. در این میان آب و برخی نوشیدنیها و برخی ماهیهای دریایی حاوی فلوراید است.
در انتخاب خمیر دندان به این نکات توجه کنید
برای انتخاب مناسبترین خمیردندان با توجه به نیازها و اولویتهای فردی حتما به این نکات توجه کنید و با توجه به آن بهترین گزینه را برای استفاده انتخاب نمایید :
۱- مقدار فلوراید خمیردندان:
فلوراید یک ماده معدنی طبیعی است که از مینای دندان محافظت کرده و با پوسیدگی دندان مبارزه میکند. کارشناسان فلوراید موجود در خمیردندان و آب آشامیدنی را به عنوان درمانی ایمن و موثر شناخته و انجمن دندانپزشکی آمریکا (ADA) این ماده را جزیی ضروری در خمیردندان اعلام کرده است. با این حال برخی افراد ترجیح میدهند از فلوراید موجود در خمیردندانها و آبهای آشامیدنی دوری کنند. در این صورت میتوان از خمیردندانهای طبیعی بدون فلوراید موجود در بازار استفاده کرد.
افرادی که دندانهای حساسی دارند بهتر است از خمیردندانهای سفیدکننده حاوی مواد شیمیایی استفاده نکنند زیرا این نوع از خمیر دندانها میتوانند حساسیت را بیشتر کنند
2- تایید سازمانهای بهداشتی:
توجه به مهر تاییدیه سازمانهای بهداشتی و دیگر سازمانهای مربوطه در بستهبندی خمیردندانها اهمیت بسیاری دارد. این مهر تایید به این معنی است که خمیردندان با الزامات سختگیرانه این سازمانها مطابقت داشته و حاوی فلوراید و دیگر مواد فعال برای بهبود سلامت دهان و دندانها بوده، مواد طعمدهندهای مانند شکر که باعث پوسیدگی دندانها میشود نداشته و شواهد علمی کافی دال بر ایمن و موثر بودن آن موجود است.
3- خواندن برچسب خمیردندان:
توصیه میشود برچسب خمیردندانها را پیش از خرید با دقت بررسی کنید چرا که همه انواع خمیردندانها برای همه افراد مناسب نیستند. به عنوان مثال برخی از این محصولات برای کودکان مناسب نیستند. تولیدکنندگان باید وجود هر گونه طعم دهنده یا شیرین کننده در خمیردندانها را در برچسبهای این کالا اطلاعرسانی کنند. آگاهی از مواد تشکیل دهنده به افراد اجازه میدهد در صورتی که به هر نوع ماده شیمیایی خاص حساسیت داشته باشند از خریدن محصول اجتناب کنند.
مواد تشکیل دهنده متداول در خمیر دندانها شامل ساخارین (نوعی شیرین کننده)، کربنات کلسیم و سیلیکات که ماده ساینده هستند، گلیسرول که به خمیردندان قوام ژل مانند میدهد و سولفات لاریل سدیم (SLS) ماده شویندهای است که باعث کف کردن خمیر دندان میشود. افرادی که به طور مکرر به زخمها و آفتهای دهانی مبتلا میشوند، بهتر است از محصولاتی که حاوی SLS هستند اجتناب کنند چرا که برخی تحقیقات نشان میدهد که این ماده خطر زخمهای دهانی را افزایش میدهد.
4- توجه به مشکلات خاص دهان و دندان:
افرادی که دچار مشکلات دهان و دندان هستند باید با توجه به مشکلات خود خمیردندانی انتخاب کنند که نیازهای خاص آنها را برطرف کند. به عنوان مثال برخی افراد ممکن است به خمیردندانهای بی حس کننده نیاز داشته باشند. این خمیردندانها شامل ترکیبات خاصی نظیر پتاسیم نیترات هستند که بخش هایی از دندانها را مسدود میکند تا سیگنالهای درد را متوقف کند.
5- تصمیم گیری برای سفیدکنندگی خمیردندان:
بسیاری از افراد خواهان لبخندی سفیدتر هستند و خمیردندانهای سفیدکننده میتوانند انتخابی موثر و مناسب برای داشتن دندانهای سفید باشند. این محصولات حاوی مواد سایندهای هستند که دندانها را صیقل داده و لکهها را از سطح دندانها میزدایند.
البته افرادی که دندانهای حساسی دارند بهتر است از خمیردندانهای سفیدکننده حاوی مواد شیمیایی استفاده نکنند زیرا این نوع از خمیر دندانها میتوانند حساسیت را بیشتر کنند. دندانپزشک میتواند در مورد گزینههای سفیدکنندهای که برای دندانهای حساس ایمن هستند، توصیههایی داشته باشد.
6- استفاده از خمیردندانهای تجویزی برای دندانهای حساس:
مسواک زدن برای افرادی که دندانهایی حساس دارند میتواند ناراحت کننده باشد. مصرف خوراکیها و نوشیدنیهایی مانند بستنی و قهوه داغ نیز میتواند برای این افراد دردآور باشد. انواع خاصی از خمیردندانها میتوانند علایم حساسیتهای دندانی را کاهش دهد. در صورتی که این خمیردندانها موثر واقع نشد، مراجعه به دنداپزشک جهت تجویز محصولی قویتر توصیه میشود.
7- بررسی سطح سایشی خمیردندان (RDA):
خمیردندان حاوی مواد سایندهای برای تمیز و سفید کردن دندانهاست. سطح سایش خمیردندان که به عنوان RDA شناخته میشود در محصولات مختلف، متفاوت است. محصولات دندانی باید ۲۵۰RDA یا کمتر از آن داشته باشند چرا که سطوح بالاتر میتواند به دندانها آسیب بزند و ایمن نیست.
| حتما بخوانید : نخ دندان و اهمیت آن در سلامت دندان |
افرادی که به طور مکرر به زخمها و آفتهای دهانی مبتلا میشوند، بهتر است از محصولاتی که حاوی SLS هستند اجتناب کنند چرا که برخی تحقیقات نشان میدهد این ماده خطر زخمهای دهانی را افزایش میدهد
8- توجه به کنترل جرم دندانها:
لایهای از باکتریها که پلاک نامیده میشود پیش و پس از مسواک زدن، سطح دندانها را میپوشاند. هنگامی که این پلاک سخت شود به جرم روی دندان تبدیل میشود. حذف جرم دندانها دشوار بوده و به ایجاد بیماریهای لثهای کمک میکند. بهداشت مناسب دهان و تمیز کردن منظم دندانها میتواند به جلوگیری از تجمع جرم دندانها کمک کند.
افرادی که دندانهایشان جرم دارد باید به دندانپزشک مراجعه کنند و علاوه بر آن از خمیردندانهای کنترل کننده جرم استفاده کنند. این خمیردندانها حاوی مواد شیمیایی مانند “پیروفسفات” و “روی سیترات” هستند که از تجمع بیشتر جرم جلوگیری میکند.
9- شناختن گزینههای طبیعی:
محصولات خمیردندانی طبیعی معمولا فاقد فلوراید هستند. دندانپزشکان میتوانند انواع طبیعی خمیردندانها را به جای انواع رایج به ویژه برای افرادی که نسبت به مواد شیمیایی و فلوراید موجود در انواع رایج نگرانند، تجویز کنند. مواد طبیعی حاوی مواد ساینده مانند جوش شیرین (بیکربنات سدیم) میتواند جایگزین مواد شیمیایی باشد. جوش شیرین علاوه بر خاصیت سایندگی در رفع لکههای دندانی نیز موثر است. البته در استفاده از مواد طبیعی نیز باید جوانب مختلف مثبت و منفی بررسی شود.
10- اجتناب از خمیردندانهای شیرین:
شکر به پوسیدگی دندان کمک میکند و به همین دلیل استفاده از خمیردندانهای حاوی شکر توصیه نمیشود. به خصوص برخی خمیردندانهای کودکان برای خوش طعم تر شدن حاوی مقادیر بالای شکر هستند.
11- توجه به نیازها و ترجیحات شخصی:
هر شخصی نیازها و ترجیحات مختلفی دارد. افراد به هنگام انتخاب خمیردندان باید نیازهای خود و افراد دیگر خانواده را در نظر بگیرند. عوامل مهم دیگری که باید در انتخاب خمیردندان در نظر گرفت عبارت از هر گونه حساسیت نسبت به مواد تشکیل دهنده، تناسب محصول با نیازهای دندانی و میزان طراوت بخشی خمیردندان هستند.
با توجه به تعدد گزینههای مختلف خمیردندانهای موجود در بازار و در صورتی که قادر به انتخاب خمیردندان مناسب خود نیستید با دندانپزشک خود در این مورد مشورت کنید. لازم به یادآوری است که خمیردندان تنها یکی از محصولات بهداشتی دهان و دندان بوده و سایر محصولات شامل مسواک، شوینده زبان و دهانشویهها نیز از اهمیت به سزایی برخوردارند.
