عفونت دندان
عفونت دندان در واقع به معنای عفونی شدن ریشه دندان در حد فاصل بین خط لثه تا استخوان فک است. در داخل ریشه دندان بافت نرمی به نام پالپ وجود دارد و اگر این بخش مورد حمله باکتری های قرار بگیرد دچار عفونت می شود که نیازمند مداخله فوری دندانپزشکی است. پالپ دندان در حالت عادی توسط عاج و سمنتوم در زیر خط لثه و توسط مینای دندان در بالای خط لثه محافظت می شود. چنانچه هرچیزی باعث از بین رفتن این لایه های محافظ شود، باکتری های می توانند به داخل کانال ریشه دندان و پالپ نفوذ کرده و آن جا را عفونی کنند. در این حالت گفته می شود که عفونت در پالپ یا پالپیت دندان ایجاد شده.
اگر عفونت دندان دارید، مراجعه به دندانپزشک در اسرع وقت برای جلوگیری از انتشار هر نوع عفونت به بافت های مجاور و سایر بخش های بدن بسیار بسیار مهم است. دندانپزشک شما احتمالاً یک آنتی بیوتیک برای کمک به از بین بردن باکتری های ایجاد کننده عفونت شما تجویز می کند تا مانع از انتشار و گسترش عفونت شده و آن را درمان کند یا اینکه با عصب کشی مانع از ازدیاد و گسترش عفونت می شود. خوشخبتانه خبر خوب این است که اگر عفونت به موقع تشخیص داده شود به خوبی قابل درمان است
علت عفونت دندان چیست ؟
برای پیشگیری از عفونت دندان نیاز است که علل آن را بدانیم. علت اصلی این عارضه سرایت باکتری به قسمت داخلی دندان و لثه است، دقیقا جایی که بافت نرم و آسیبپذیری وجود دارد. باکتریها وارد حفرههای دندان یا ترکهای آن شده و راه خود را به سمت ریشه دندان پیدا میکنند. باید بدانید که اقدام به موقع باعث جلوگیری از تشدید عفونت شده و میتوان از آسیبهای جدی جلوگیری کرد. توجه داشته باشید که در صورت رها کردن موضوع، امکان سرایت عفونت به قسمتهای دیگر دندان نیز وجود دارد.
عدم توجه لازم به بهداشت دهان و دندان، نه تنها احتمال ایجاد عفونت دندان، بلکه احتمال ابتلا به اختلالات و بیماریهای دیگر را نیز بیشتر میکند. به همین دلیل بهتر است با زدن مسواک به صورت منظم و استفاده از نخ دندان، به پیشگیری از این مشکلات برآییم. همچنین بهتر است از مصرف خوراکیهای حاوی شکر زیاد مانند شیرینی و نوشابه بپرهیزیم، زیرا احتمال بروز عفونت دندان را بیشتر میکند. همچنین خشکی بیش از حد دهان باعث ایجاد پوسیدگی دندان شده که میتوان با نوشیدن مداوم آب در طول روز از مسئلهساز شدن آن جلوگیری کرد.
موارد زیر میتوانند خطر ابتلا به آبسه و عفونت دندان را افزایش دهند:
- بهداشت نامناسب دندانها: عدم مراقبت صحیح از دندانها و لثهها، نخ دندان نکشیدن و عدم مسواک زدن حداقل دو بار در روز میتواند ریسک پوسیدگی دندانها، بیماریهای لثه، بروز علائم عفونت دندان و سایر مشکلات مربوط به دهان و دندان را افزایش دهد.
- رژیم غذایی سرشار از قند: مصرف مداوم مواد غذایی و نوشیدنیهایی که سرشار از قند هستند (مثل نوشابهها و شیرینیجات) میتواند منجر به پوسیدگی دندان و آبسه شود.
- خشکی دهان: خشکی دهان هم می تواند خطر پوسیدگی دندان را افزایش دهد. خشکی دهان معمولاً جزو عوارض جانبی مصرف برخی داروها یا به دلیل افزایش سن است.
علائم عفونت دندان چیست؟
یکی از رایجترین علائم عفونت دندان ، درد شدید است. حتی در مواردی علاوه بر درد در نواحی دارای عفونت، تپش یا نبض هم احساس میشود. معمولا درد ناشی از این عفونت به مرور شدید و شدیدتر شده و این احتمال وجود دارد که درد دندان به گوش، فک پایینی و گردن هم سرایت کند. متورم شدن و قرمزی لثه، تغییر رنگ دندان یا شل شدن آن و بوی بد دهان از دیگر علائم این عفونت هستند. لازم به ذکر است، در صورتی که محل جمع شدن چرک باز شود، درد کاهش پیدا کرده ولی طعم ناخوشایندی در دهان فرد ایجاد میشود.
به طور خلاصه نشانهها و علائم عفونت دندان عبارتند از:
- دندان درد ضربان دار
- احساس درد هنگام غذا خوردن
- حساسیت دندان به سرما یا گرما
- حساسیت دندان به فشار
- احساس طعم تلخ در دهان
- بوی بد دهان
- متورم شدن غدد گردن
- تورم در لثه ها
- تورم در فک
- تب
| حتما بخوانید : قطره نیستاتین چه کاربردی دارد ؟ |
این عفونت چه خطرات و عوارضی به همراه دارد ؟
عفونت دندان خود به خود و بدون درمان از بین نمیرود. در صورتی که آبسه ایجاد شده از این عفونت بترکد، درد به طور قابل ملاحظه ای کاهش مییابد. اما این به معنی عدم نیاز به درمان دندان آسیب دیده نیست. در صورتی آبسه از بین نرود، این عفونت به فک و سایر نقاط سر و گردن سرایت میکند. در نهایت ممکن است فرد به «سپتیسمی» یا «گندخونی» دچار شود که یک عفونت خطرناک پیشرونده در کل بدن است. در صورتی که سیستم ایمنی بدنتان ضعیف است و علائم عفونت دندان را نادیده بگیرید و نسبت به درمان به موقع آن اقدام نکنید، خطر پخش شدن عفونت در بدن بیشتر هم میشود. عوارض این عفونت عبارتند از:
1- کیست دندان
در صورت عدم توجه به پیشگیری و یا درمان به موقع عفونت ، حفرهای در قسمت پایین دندان به وجود میآید و با مادهای به شکل مایع پر میگردد، که به آن کیست دندان میگویند. ایجاد کیست خود میتواند باعث و بانی بیماریهای دیگر باشد. در این مرحله باید به وسیله داروهای آنتیبیوتیک این کیستها را از بین برد. در صورت تشدید این کیستها، گاهی نیاز است از طریق عمل جراحی توسط دندانپزشک این کیستها برداشته شوند.
2- عفونت خونی
از دیگر عوارض دندان، عفونت استخوان یا کورک استخوانی است. این مسئله هنگامی رخ میدهد که عفونت به جریان خون راه پیدا کرده و باعث تب، حالت تهوع و درد شدید در ناحیه استخوان عفونی شده، شود. این عارضه معمولا در نواحی استخوانی فک و صورت اتفاق میافتد. البته زمانی که کار از کار بگذرد و عفونت به جریان خون راه پیدا کند، هیچ استخوانی در بدن از آسیب و عفونت در امان نخواهد بود. برای حل این مشکل باید از آنتیبیوتیک خوراکی یا تزریقی استفاده کرد.
3- ایجاد لخته در سینوسهای مغز
اگر چه این مسئله نسبتا نادر است ولی آمارها نشان میدهد که از هر ده نفر یک نفر ممکن است به دلیل مشکلات عفونی دندان، دچار بیماری ترومبوز سینوس کاورنوس شود. این بخش جایی در قسمت زیرین مغز قرار دارد. نکته قابل اهمیت این است که عفونت دندان ممکن است باعث شکلگیری لخته خون در این سینوس شود. این مسئله در صورت تشدید، حتی ممکن است منجر به مرگ فرد شود. اما با استفاده از آنتیبیوتیکهای مناسب یا در صورت نیاز با عمل جراحی، میتوان سینوس را تخلیه کرد.
4- گلودرد مزمن
گلو درد لودویگ هم میتواند یکی دیگر از عوارض عفونت باشد. این اختلال میتواند با تورم و درد در نزدیکی زبان و گردن همراه باشد. در مواردی که اختلال شدیدتر میشود، حتی میتواند مجرای تنفسی را مسدود کند. این اختلال، با مصرف آنتیبیوتیک درمان میشود. ولی اگر این مورد شدید باشد، ممکن است به درمان اورژانسی برای رفع انسداد تنفسی نیاز باشد. همچنین عفونت میتواند سینوزیت فک بالایی را دچار اختلال کند و علائمی نظیر درد، تب و حساسیت گونهها را به همراه بیاورد. در این مورد نیز مصرف آنتیبیوتیک توصیه میشود.
جلوگیری از بروز عفونت دندان
اگر بهداشت دهان و دندان را به درستی رعایت نمی کنید در معرض بروز عفونت دندان می باشید. بنابراین به توصیه های زیر توجه کنید:
- حداقل دو بار در روز دندان های خود را با خمیر دندان حاوی فلوراید مسواک بزنید.
- حداقل یک بار در روز از نخ دندان استفاده کنید.
- مصرف مواد قندی را کاهش دهید.
- رژیم غذایی مناسبی شامل مقادیر بالای میوه و سبزی را برنامه ریزی و پیروی کنید.
- از تنباکو و مشتقات آن دوری کنید.
- آب نوشیدنی حاوی فلوراید مصرف کنید.
- مراجعات منظمی به دندانپزشکی داشته باشید.
| حتما بخوانید : خمیر دندان ضد حساسیت چه کاربردی دارد ؟ |
رابطه ارتودنسی و عفونت دندان
آبسه و عفونت ریشه دندان، نتیجه گسترش پوسیدگی دندان تا ریشه و وجود عفونت باکتریایی در ناحیه لثه است. از طرفی اگر درمان ارتودنسی و تغییر وضعیت دندان ها به سرعت انجام شود، ممکن است باعث اختلال در خونرسانی رگ های ریشه دندان شود و زمینه التهاب را فراهم کند. بنابراین، متخصص ارتودنسی ماهر روند درمان ارتودنسی را به نحوی کنترل می کند تا جابجایی دندان ها باید با سرعت مطلوب و آرام انجام شود.
نکته مهم دیگر برای جلوگیری از عفونت دندان در حین ارتودنسی، حفظ بهداشت دهان و دندان هاست. براکت های ارتودنسی محلی برای تجمع مواد غذایی و باکتری ها هستند که می توانند باعث پوسیدگی دندان و در صورت عدم توجه و درمان به موقع، منجر به عفونت دندان شوند. توصیه می کنیم علاوه بر رعایت تمام نکات و راهکارهای حفظ بهداشت دهان در حین ارتودنسی، زمان مراجعه دوره ای به متخصص ارتودنسی را جدی بگیرید.
درمان عفونت دندان چیست ؟
برای درمان عفونت دندان آنچه که مسلم است ضرورت مراجعه فوری به دندانپزشک است. توصیه می شود قبل از مراجعه به دندانپزشک به دفعات از محلول آب و نمک استفاده کنید. همچنین می توانید تا زمان مراجعه به دندانپزشک برای رهایی از درد دندان در هنگام شب از یک مسکن استفاده کنید. زمانی که به دندانپزشک مراجعه می کنید محل عفونت به درستی بررسی می شود و نوع عفونت مشخص می شود. در برخی مواقع گرفتن عکس از دندان برای تشخیص دقیق عفونت توصیه می شود.
در مرحله بعدی تخلیه و درناژ عفونت انجام می شود و دندانپزشک معالج برای شما آنتی بیوتیک مناسب تجویز می کند. در اکثر مواقع نیاز به یک درمان ثانویه مثل درمان ریشه الزامی است. برای جلوگیری از عود عفونت درمان هرگونه پوسیدگی و شکستگی دندان توصیه می شود. بنابراین روند درمان عفونت را به طور کامل طی کنید تا دچار عود عفونت نشوید. در برخی موارد نیز ریشه دندان بر اثر عفونت مزمن کاملا از دست می رود و ترمیم و نگهداشتن دندان غیر ممکن می شود. در این مواقع دندانپزشک دندان را می کشد و عملیات تخلیه عفونت دندان را به پایان می رساند.
