مشاهده اولین نشانه های پوسیدگی روی دندان های مرواریدی و کوچک فرزندتان می تواند برای هر پدر و مادری نگران کننده باشد. اینجاست که سوالات زیادی به ذهن هجوم می آورند: آیا دندان شیری هم نیاز به پر کردن دارد؟ چه موادی برای دندان او بهتر است؟ و از همه مهم تر، این فرایند برای کودک دلبندم چگونه خواهد بود؟ پر کردن دندان کودکان یکی از رایج ترین خدمات دندانپزشکی کودکان است که نه تنها برای حفظ سلامت دندان های فعلی، بلکه برای تضمین آینده ای روشن برای دندان های دائمی او ضروری است.
در این مقاله، ما به تمام دغدغه های شما پاسخ می دهیم. از دلایل اهمیت ترمیم دندان های شیری گرفته تا معرفی جدیدترین و بهترین مواد پرکننده، مراحل دقیق درمان و نکات طلایی برای مراقبت های بعد از آن، همه چیز را با زبانی ساده و روان برای شما شرح خواهیم داد. هدف ما این است که با آگاهی کامل و خیالی آسوده، بهترین تصمیم را برای سلامت لبخند فرزندتان بگیرید.
چرا پر کردن دندان شیری کودکان یک ضرورت است؟
یکی از بزرگترین تصورات اشتباه در میان والدین این است که دندان های شیری موقتی هستند و چون در نهایت می افتند، نیازی به رسیدگی و درمان ندارند. این باور نه تنها نادرست، بلکه می تواند برای سلامت کلی کودک خطرناک باشد. پر کردن دندان اطفال، حتی اگر آن دندان شیری باشد، به دلایل بسیار مهمی یک ضرورت پزشکی محسوب می شود.
جلوگیری از گسترش عفونت و درد
پوسیدگی دندان یک بیماری عفونی است. اگر حفره ایجاد شده درمان نشود، باکتری ها به لایه های عمیق تر دندان نفوذ کرده و می توانند باعث دندان درد شدید، التهاب لثه و حتی ایجاد آبسه (Abscess) شوند. این عفونت می تواند به سایر نقاط بدن نیز سرایت کند و سلامت عمومی کودک را به خطر بیندازد.
حفظ فضا برای دندان های دائمی
دندان های شیری نقش بسیار مهمی در حفظ فضای لازم برای رویش صحیح دندان های دائمی دارند. آن ها مانند یک راهنما عمل می کنند. اگر یک دندان شیری به دلیل پوسیدگی شدید زودتر از موعد کشیده شود، دندان های مجاور به سمت فضای خالی حرکت کرده و مسیر رویش دندان دائمی زیرین را مسدود می کنند. این اتفاق در آینده منجر به نامرتبی دندان ها و نیاز به درمان های پیچیده ارتودنسی خواهد شد.
نقش حیاتی در تغذیه و تکلم
کودکان برای جویدن صحیح غذا و دریافت مواد مغذی مورد نیاز برای رشدشان، به دندان های سالم نیاز دارند. دندان های پوسیده و دردناک، عمل جویدن را برای کودک سخت و ناخوشایند می کنند و می توانند باعث سوء تغذیه شوند. علاوه بر این، دندان ها در تلفظ صحیح کلمات و شکل گیری قدرت تکلم کودک نقش اساسی دارند.
تاثیر بر اعتماد به نفس کودک
یک لبخند زیبا و سالم، تاثیر مستقیمی بر اعتماد به نفس و روابط اجتماعی کودک دارد. دندان های سیاه شده و پوسیده می توانند باعث شوند کودک از لبخند زدن یا صحبت کردن در جمع دوستانش خجالت بکشد و گوشه گیر شود.
انواع مواد برای پر کردن دندان کودکان
دنیای دندانپزشکی امروز، گزینه های مختلفی را برای ترمیم و پر کردن دندان کودکان پیش روی ما قرار می دهد. انتخاب بهترین ماده به عوامل مختلفی مانند محل دندان، شدت پوسیدگی و توصیه دندانپزشک متخصص اطفال بستگی دارد. در ادامه با رایج ترین این مواد آشنا می شویم.
کامپوزیت (Composite Resin)
کامپوزیت ها مواد رزینی همرنگ دندان هستند که به دلیل زیبایی فوق العاده، محبوب ترین انتخاب برای پر کردن دندان های جلویی و حتی عقبی محسوب می شوند. این مواد به صورت لایه لایه در حفره دندان قرار داده شده و با استفاده از نور آبی مخصوصی (Curing Light) سخت می شوند.
مزایا: ظاهر بسیار طبیعی و زیبا، نیاز به تراش کمتر از ساختار سالم دندان در مقایسه با آمالگام، چسبندگی خوب به دندان.
معایب: هزینه بالاتر نسبت به آمالگام، احتمال تغییر رنگ در طول زمان با مصرف مواد غذایی رنگی، حساسیت بیشتر به تکنیک کار دندانپزشک.
آمالگام (Amalgam)
آمالگام که به ماده “نقره ای” معروف است، ترکیبی از فلزاتی مانند نقره، قلع، مس و جیوه است. این ماده بیش از ۱۵۰ سال است که به دلیل دوام و استحکام فوق العاده بالا، به ویژه برای پر کردن دندان های آسیاب (مولر) که فشار جویدن زیادی را تحمل می کنند، استفاده می شود.
مزایا: استحکام و طول عمر بسیار بالا، هزینه کمتر، کاربرد آسان تر برای دندانپزشک.
معایب: رنگ نقره ای و غیر طبیعی که از نظر زیبایی خوشایند نیست، نیاز به تراش بیشتر از ساختار دندان برای ایجاد گیر مکانیکی. (نگرانی هایی در مورد جیوه موجود در آمالگام وجود داشته است، اما انجمن های معتبر دندانپزشکی در سراسر جهان استفاده از آن را ایمن اعلام کرده اند).
گلاس آینومر (Glass Ionomer)
این مواد همرنگ دندان، یک ویژگی منحصر به فرد دارند: آزاد سازی یون فلوراید. فلوراید به تقویت ساختار دندان و جلوگیری از پوسیدگی های بعدی در اطراف ماده پر کننده کمک می کند. به همین دلیل، گلاس آینومر ها گزینه بسیار مناسبی برای پر کردن دندان کودکان، به خصوص در دندان های شیری، محسوب می شوند.
مزایا: آزاد سازی فلوراید و خاصیت ضد پوسیدگی، همرنگ دندان بودن (هرچند به زیبایی کامپوزیت نیست).
معایب: استحکام کمتر نسبت به کامپوزیت و آمالگام، بنابراین برای دندان هایی که فشار جویدن زیادی را تحمل می کنند، انتخاب ایده آلی نیست.
روکش های استیل ضد زنگ (Stainless Steel Crowns)
در مواردی که پوسیدگی بسیار گسترده است یا دندان تحت درمان عصب کشی (پالپوتومی) قرار گرفته، دیگر نمی توان با مواد پر کننده معمولی دندان را ترمیم کرد. در این شرایط، دندانپزشک از روکش های فلزی از پیش ساخته شده ای به نام روکش استیل ضد زنگ (SSC) استفاده می کند که مانند یک کلاهک، کل دندان را می پوشاند و از آن محافظت می کند تا زمان افتادن طبیعی دندان شیری فرا برسد.
مراحل پر کردن دندان کودکان قدم به قدم
آگاهی از مراحل درمان می تواند از اضطراب شما و فرزندتان بکاهد. دندانپزشکان متخصص اطفال، استاد ایجاد یک تجربه مثبت و آرام برای کودکان هستند. این فرایند معمولا شامل مراحل زیر است:
آماده سازی و ایجاد آرامش در کودک
اولین و مهم ترین قدم ایجاد یک محیط آرام و دوستانه برای کودک است. دندانپزشک با لحنی مهربان و با استفاده از تکنیک های روانشناسی کودک، مراحل کار را به زبانی ساده برای او توضیح می دهد. در صورت نیاز و بسته به سطح اضطراب کودک، ممکن است از روش های آرام بخشی مانند “گاز خنده” (نیتروس اکساید) استفاده شود که کاملا بی خطر است و به کودک کمک می کند تا در طول درمان آرام و راحت باشد.
معاینه دقیق و تزریق بی حسی
دندانپزشک ابتدا دندان مورد نظر را به دقت معاینه می کند. سپس برای اینکه کودک هیچ گونه دردی احساس نکند، از بی حسی موضعی استفاده می شود. برای راحتی بیشتر، قبل از تزریق، لثه با یک ژل طعم دار بی حس می شود تا کودک حتی درد ورود سوزن را نیز متوجه نشود.
حذف کامل پوسیدگی
پس از بی حس شدن کامل دندان، دندانپزشک با استفاده از ابزارهای مخصوص، تمام بخش های پوسیده و عفونی دندان را با دقت بر می دارد. در تمام این مدت، یک دستیار با استفاده از ساکشن، بزاق و خرده های دندان را از دهان کودک خارج می کند تا محیط کار کاملا تمیز و خشک بماند.
قرار دادن ماده پر کننده
بعد از اینکه حفره دندان کاملا تمیز شد، دندانپزشک ماده پر کننده انتخاب شده (مثلا کامپوزیت یا آمالگام) را در داخل حفره قرار می دهد و آن را شکل می دهد تا فرم آناتومیک و طبیعی دندان بازسازی شود.
تنظیم نهایی و پولیش
در مرحله آخر پر کردن دندان کودکان، دندانپزشک از کودک می خواهد که دندان هایش را روی هم بگذارد تا بلندی یا تیزی احتمالی ماده پر کننده را بررسی و اصلاح کند. سپس سطح ماده را پولیش می زند تا کاملا صاف و صیقلی شود. کل این فرایند معمولا در یک جلسه کوتاه انجام می شود.
مراقبت های بعد از پر کردن دندان اطفال
موفقیت پر کردن دندان تنها به کار دندانپزشک محدود نمی شود؛ مراقبت های شما در خانه نیز نقش بسیار مهمی در طول عمر ترمیم و راحتی کودک دارد.
کنترل بی حسی
تا زمانی که اثر داروی بی حسی از بین نرفته (معمولا ۲ تا ۳ ساعت)، باید به شدت مراقب کودک باشید. به او یادآوری کنید که لب، گونه یا زبان خود را گاز نگیرد یا نجود، زیرا ممکن است بدون اینکه متوجه شود به خود آسیب جدی بزند.
تغذیه در ساعات اولیه
در چند ساعت اول پس از درمان، از دادن غذا های سفت، چسبناک و داغ به کودک خودداری کنید. بهترین گزینه ها، غذا های نرم و خنک مانند بستنی، ماست یا سوپ ولرم هستند.
حساسیت احتمالی
کمی حساسیت به سرما یا گرما در روز های اول پس از پر کردن دندان طبیعی است و به تدریج از بین می رود. اگر درد شدید یا مداوم بود، حتما با دندانپزشک تماس بگیرید.
رعایت بهداشت دهان و دندان
به کودک خود آموزش دهید که مانند گذشته، دندان هایش را به طور مرتب (حداقل دو بار در روز) مسواک بزند و از نخ دندان استفاده کند. مراقبت صحیح، کلید جلوگیری از پوسیدگی های جدید است.
هزینه پر کردن دندان کودکان چقدر است؟
یکی از سوالات متداول والدین، در مورد هزینه پر کردن دندان در کودکان است. واقعیت این است که نمی توان یک قیمت ثابت برای این درمان تعیین کرد، زیرا هزینه نهایی به عوامل متعددی بستگی دارد:
نوع ماده پر کننده: همانطور که اشاره شد، هزینه کامپوزیت معمولا از آمالگام و گلاس آینومر بیشتر است.
تعداد دندان های نیاز به ترمیم: هزینه درمان به صورت مستقیم با تعداد دندان های پوسیده در ارتباط است.
شدت و عمق پوسیدگی: پوسیدگی های سطحی هزینه کمتری نسبت به پوسیدگی های عمیق که نیاز به اقدامات اضافی دارند، خواهند داشت.
نیاز به درمان های جانبی: در صورتی که نیاز به استفاده از آرام بخشی، روکش یا درمان عصب باشد، هزینه ها افزایش می یابد.
موقعیت جغرافیایی و تخصص دندانپزشک: هزینه ها در شهر های مختلف و کلینیک های متفاوت، متغیر است.
بهترین راه برای اطلاع از هزینه دقیق، مراجعه به یک دندانپزشک متخصص کودکان برای معاینه و دریافت طرح درمان مشخص است. به یاد داشته باشید که هزینه پیشگیری و درمان به موقع، همیشه بسیار کمتر از هزینه درمان عوارض ناشی از نادیده گرفتن پوسیدگی است.
در نهایت، پر کردن دندان کودکان یک سرمایه گذاری برای سلامت آینده آن ها است. با انتخاب یک دندانپزشک متخصص و متعهد و همچنین رعایت نکات بهداشتی، می توانید لبخندی سالم و درخشان را به فرزند خود هدیه دهید.