پوسیدگی دندان
پوسیدگی دندان را در یک تعریف ساده میتوان اینگونه تعریف کرد که پوسیدگی نوعی خرابی دندان است و زمانی اتفاق می افتد که میکروب ها (باکتری ها) ی دهان، اسید های خورنده تولید کنند که باعث تجزیه دندان شوند و رفته رفته باعث ایجاد سوراخی در دندان می شوند که به آن کرم خوردگی دندان نیز می گویند.اگر این پوسیدگی به موقع درمان نشود، می تواند باعث درد، عفونت و از دست رفتن دندان شود.
پوسیدگی دندان چه نشانه هایی دارد ؟
پوسیدگی که در اصطلاح عام ببه آن کرم خوردگی دندان میگویند ، بسته به وسعت و محل آن در دهان، علائم و نشان های متفاوتی دارد. وقتی کرم خوردگی دندان در مراحل اولیه اش باشد ممکن است اصلا علائمی از خود نشان ندهد و همراه با بیشتر شدن پوسیدگی، نشانه ها و علائمی از خود بروز بدهد مانند:
- دندان درد، درد های خود به خودی و بدون دلیل خاصی.
- حساس شدن دندان.
- درد های خفیف یا شدید هنگام خوردن چیز های شیرین، داغ یا سرد.
- ایجاد حفره یا سوراخ قابل رویت در دندان.
- ایجاد شدن لکه های قهوه ای، سیاه و سفید رنگ روی سطح دندان.
- احساس درد هنگام گاز زدن غذا.
علل ایجاد پوسیدگی ها چیست ؟
کرم خوردگی یا پوسیدگی هایی که در دندانها ایجاد میشود ، مشکلی است که همه به نوعی با آن درگیر میشوند، اما عوامل زیر می تواند این احتمال را افزایش دهد :
1- محل دندان
دندان های عقبی (آسیاب و آسیاب کوچک) بیشتر دچار پوسیدگی می شوند. این دندان ها دارای شیارها، حفره ها و شکاف های بسیاری بوده و چندین ریشه دارند که همه این عوامل باعث جمع شدن ذرات غذا می شوند. در نتیجه تمیز نگه داشتن این دندان ها نسبت به دندان های جلویی که دسترسی آسانی دارند دشوار تر است.
2- برخی غذاها و نوشیدنی ها
خوراکی هایی که برای مدت طولانی به دندان می چسبند مانند: شیر، عسل، بستنی، شکر، نوشابه، میوه خشک، کیک، کلوچه، آبنبات های سفت و نعناع، غلات خشک، و چیپس. احتمال اینکه این خوراکی ها باعث پوسیدگی شوند بسیار بیشتر از غذاهایی است که به آسانی توسط بزاق شسته می شوند.
3- خوردن مداوم تنقلات و نوشیدنی
وقتی به طور پیوسته نوشیدنی های شیرین بنوشید، در واقع به باکتری های دهان سوخت لازم برای تولید اسید هایی که به دندان حمله می کنند و آن را از بین می برند، را می دهید. اگر در طول روز نوشابه یا دیگر نوشیدنی های اسیدی می نوشید، باعث می شود در دهانتان پیوسته وانی از اسید تولید شود.
| حتما بخوانید : دندان عقل چه دردسرهایی دارد ؟ |
4- غذا دادن به کودکان هنگام خواب
اگر به کودکانتان هنگام خواب شیشه ی شیر، آبمیوه، غذای مخصوص و یا دیگر مایعات قندی می دهید، این مواد در طول ساعات خواب کودک روی دندان ها مانده و باکتری ها از آنها تغذیه می کنند. به این آسیب اغلب “پوسیدگی دندان توسط شیشه ی بچه” می گویند.
5- مسواک نزدن به موقع
درصورتی که بعد از هر وعده غذایی دندان هایتان را تمیز نکنید پلاک به سرعت تشکیل شده و اولین مرحله پوسیدگی رخ می دهد. به همین منظور است که دندانپزشکان تاکید میکنند که حتمتا بعد از هر وعده غذایی مسواک بزنید .
6- عدم استفاده از فلوراید
فلوراید، یک ماده معدنی طبیعی است، که از کرم خوردگی های دندان جلوگیری کرده و حتی می تواند پوسیدگی هایی که در مراحل ابتدایی هستند را نیز از بین ببرد. با توجه به مزایای فلوراید، این ماده به بسیاری از منابع آب شهری افزوده می شود؛ همچنین در خمیر دندان ها و دهان شویه ها استفاده می شود. اما بطری های آب معدنی معمولا حاوی فلوراید نیست.
7- سن افراد
کرم خوردگی های دندان در میان کودکان و نوجوانان شایع است. افراد مسن نیز در خطر این بیماری هستند. دندان ها ممکن است در طول عمر تخریب شوند و لثه ها تحلیل بروند که باعث آسیب پذیری دندان در برابر پوسیدن ریشه ها می شود. افراد مسن تر ممکن است از داروهایی استفاده کنند که باعث کاهش تولید بزاق دهان و افزایش خطر پوسیدگی دندان شوند.
8- خشکی دهان
علت خشکی دهان کمبود بزاق است که این ماده با شستن پلاک و مواد غذایی از پوسیدگی دندان جلوگیری می کند. همچنین ماده ای در بزاق دهان وجود دارد که با اسید هایی که توسط باکتری ها ساخته می شوند، مقابله می کند. برخی داروها، شرایط خاص پزشکی، پرتو افشانی به سر و گردن(رادیولوژی) و برخی دارو های شیمی درمانی می توانند با کم کردن بزاق و خشک کردن دهان، خطر کرم خوردگی دندان را افزایش دهند.
چرا دندان کودکان دچار پوسیدگی میشود ؟
در طول شب زمانی که کودک شیر می خورد ( خصوصا اگر شیر او با قند یا شکر و یا … شیرین تر هم شده باشد ) ، به خاطر اینکه کودک دوباره بعد از مصرف شیر به خواب می رود و چیز دیگری نمی خورد تا باقی مانده ی شیر را از روی دندان ها پاک کند و بزاق دهان هم در طول شب کمتر ترشح می شود ، این شیر بر روی دندان ها می ماند و هر چقدر زمان ماندگاری این شیر روی دندان بیشتر باشد ، باکتری ها و میکروب ها فرصت بیشتری دارند تا با استفاده از قند این شیر، اسید تولید کنند و باعث ایجاد پوسیدگی در دندان کودک شوند.
برای پیشگیری از پوسیدگی دندان های کودکان بهتر است ، شیر خوردن کودکان در طول شب بعد از یک سالگی کنترل شده باشد نه به دلخواه کودک .
چرا بار رعایت کامل بهداشت دندانها پوسیده میشوند؟
بسیاری از بیماران بوده اند که وقتی به کلینیک دندان پزشکی مراجعه می کنند اعلام کرده اند با آنکه همیشه مسواک می زنند و از نخ دندان استفاده کرده اند اما باز هم دچار پوسیدگی های دندانی شده اند.
علت این پوسیدگی ها معمولا به خاطر عادت داشتن به یک یا چند مورد از کارهای زیر است :
• به طور مرتب آدامس می جویده
• مرتب مواد قندی در دهان خود داشته است
• به طور مرتب از نوشابه های گاز دار استفاده می کرده ( نوشابه های گاز دار دارای قند و اسید زیادی هستند )
• یا اینکه به طور مرتب از آب نبات ، شربت یا کلا موادی که قند دارد استفاده می کرده اند.
| حتما بخوانید : عفونت ایمپلنت چگونه ایجاد میشود ؟ |
روش درمان پوسیدگی دندان چیست ؟
روش درمان پوسیدگی دندان ها تا حد زیادی به شدت پوسیدگی و میزان پیشرفت آن بستگی دارد. دندان پزشک بعد از بررسی دقیق وضعیت دندان شما و میزان پیشروی پوسیدگی ، مناسب ترین و بهترین روش درمان را انتخاب می کند. در صورتی که پوسیدگی دندان در مراحل اولیه باشد دندان پزشک روی آن محلول فلورائد می زند تا با این کار از پیشرفت پوسیدگی جلوگیری کند. در صورتی که پوسیدگی دندان باعث از بین رفتن مینای دندان شده باشد و باعث ایجاد حفره ای روی دندان شده باشد ، دندان پزشک ابتدا قسمت نرم دندان در محل پوسیدگی را از دندان جدا می کند و سپس با مواد مخصوص حفره ی ایجاد شده را پر می کند.
در صورتی که ریشه ی دندان دچار آسیب دیدگی شده باشد ، ممکن است به عصب کشی نیاز باشد .در این روش عصب داخل دندان کاملا خارج شده و عفونت و پوسیدگی در این منطقه نیز پاکسازی می شود سپس دندان با مواد مخصوص پر می شود در صورتی که آسیب وارد شده بر دندان بسیار زیاد باشد و دندان قابل باز یابی و ترمیم نباشد ، ممکن است دندان پزشک روش کشیدن دندان را انتخاب کند.
پیشگیری بهتر از درمان است
پیش گیری بهترین راه برای جلوگیری از پوسیدگی است. اقدامات زیادی وجود دارند که می توانید برای جلوگیری از خرابی دندان ویا انواع دیگر پوسیدگیها به کار ببرید. اولین قدم در پیش گیری از سوراخ شدن دندان، مراجعه منظم به دندانپزشک است. گزینه های بسیاری برای بهداشت دهانی در این روزها وجود دارد و در اینجا یک چک لیست اصلی از موارد اصلی وجود دارد که شما باید در برنامه روزمره خود وارد کنید تا به جلوگیری از آسیب زدن به دندان هایتان کمک کنید، این لیست را دم دست نگه دارید تا به شما کمک کند در مسیر بهداشت دهان و سلامتتان باشید و همچنین از پوسیدگی دندان جلوگیری کنید.
