از دست دادن دندان ها تاثیر مستقیمی روی کیفیت زندگی و تغذیه افراد می گذارد. بسیاری از افرادی که با این مشکل روبرو می شوند، در سنین میانسالی هستند و به طور همزمان با بیماری های زمینه ای مانند اختلالات قلبی عروقی دست و پنجه نرم می کنند. یکی از رایج ترین دغدغه های این افراد، امکان کاشت دندان و خطرات احتمالی آن برای سلامت قلبشان است.
در این مقاله از وبلاگ دکتر آزیتا خورشیدیان، به بررسی دقیق شرایط ایمپلنت بیماران قلبی، چالش های مربوط به مصرف کنندگان آسپرین و و پاسخ به پرسش آیا ایمپلنت برای قلب ضرر دارد می پردازیم تا مسیر درمانی امن و اصولی را برای این گروه از بیماران روشن کنیم.
آیا با بیماری قلبی میتوان ایمپلنت گذاشت؟
پاسخ کوتاه به این سوال مثبت، اما نیازمند احتیاط های ویژه ای است. وجود بیماری قلبی به خودی خود مانعی قطعی برای کاشت ایمپلنت به شمار نمی رود. با این حال، شرایط فیزیکی بدن این افراد ایجاب می کند که جراح و متخصص قلب هماهنگی تنگاتنگی با یکدیگر داشته باشند. بدن یک فرد مبتلا به نارسایی قلبی یا آریتمی، واکنش متفاوتی به استرس جراحی و داروهای بی حسی نشان می دهد.
ارتباط میان سلامت قلب و کاشت ایمپلنت دندان
دهان انسان بستری پر از باکتری است. هرگونه اقدام تهاجمی دندانپزشکی که باعث خونریزی لثه شود، می تواند راه ورود باکتری ها به جریان خون را باز کند. این پدیده که باکتریمیا نام دارد، در افراد سالم معمولاً بدون عارضه و خود به خود برطرف می شود؛ اما در بیمارانی که دریچه قلب مصنوعی، سابقه اندوکاردیت یا نقایص مادرزادی قلبی دارند، می تواند منجر به اندوکاردیت عفونی شود که تهدیدی جدی برای جان بیمار است.
باکتری ها در جریان خون حرکت کرده و روی دریچه های آسیب پذیر قلب یا عروق کرونر می نشینند. این اتفاق میتواند منجر به التهاب شدید و عفونت پرده داخلی قلب شود که در اصطلاح پزشکی به آن اندوکاردیت (Endocarditis) می گویند.
عفونت اندوکاردیت و اهمیت پیشگیری آن
بیمارانی که دریچه مصنوعی قلب دارند، سابقه ابتلا به اندوکاردیت را در کارنامه پزشکی خود ثبت کردهاند یا مبتلا به نقایص مادرزادی قلب هستند، در گروه پرخطر قرار می گیرند. برای این افراد، ریسک انتقال عفونت از دهان به قلب بسیار بالاست.
پروتکل های پزشکی جدید تاکید دارند که مصرف آنتی بیوتیک پیش از انجام جراحی های دهان و دندان، برای این گروه ضروری است. دندانپزشک با تجویز دوز مناسب آنتیبیوتیک ۳۰ تا ۶۰ دقیقه قبل از شروع کار (و حداکثر تا ۲ ساعت پس از شروع در صورت فراموشی)، از استقرار باکتری ها در قلب جلوگیری می کند.
خطرات و ملاحظات ایمپلنت بیماران قلبی
انجام هرگونه عمل جراحی، مقداری از استرس و اضطراب را به همراه دارد. این استرس باعث ترشح آدرنالین و افزایش ضربان قلب می شود. برای فردی که از نارسایی قلبی رنج می برد، این افزایش ضربان میتواند خطرناک باشد و فشار سنگینی به عضله قلب وارد کند. علاوه بر این، داروهای خاصی که در طول درمان استفاده می شوند نیز نیازمند بررسی دقیق هستند.
تاثیر داروهای بی حسی موضعی بر ضربان قلب
بیشتر آمپول های بی حسی که در مطب های دندانپزشکی استفاده می شوند، حاوی ماده ای به نام اپی نفرین (Epinephrine) هستند. وظیفه این ماده، انقباض عروق خونی محل تزریق برای طولانی تر شدن اثر بی حسی و کنترل خونریزی است.
اپی نفرین با دوز کنترل شده (حداکثر ۰.۰۴ میلی گرم معادل ۲ کپسول لیدوکائین ۱:۱۰۰,۰۰۰ در هر ویزیت) برای بیماران با بیماری قلبی پایدار و کنترل شده بی خطر و توصیه می شود؛ زیرا بی حسی بدون اپی نفرین ممکن است باعث درد و استرس بیشتر شود که برای قلب خطرناک تر است. استفاده از بی حسی بدون اپی نفرین یا کاهش دوز، تنها در موارد خاص مانند آنژین ناپایدار، آریتمی مقاوم به درمان یا نارسایی قلبی شدید، با نظر متخصص قلب انجام می شود.
خونریزی ناشی از مصرف داروهای رقیق کننده خون
بسیاری از بیماران قلبی برای جلوگیری از لخته شدن خون و انسداد عروق، از داروهای ضد پلاکت یا ضد انعقاد استفاده می کنند. این داروها روند طبیعی لخته شدن خون را کند می کنند. در نتیجه، هرگونه برش در لثه برای قرار دادن پایه ایمپلنت، میتواند منجر به خونریزی طولانی و فراوان شود. مدیریت این خونریزی و اطمینان از تشکیل لخته خون در محل جراحی، یکی از مهم ترین چالش های جراح ایمپلنت به شمار میرود که نیازمند تکنیک های هموستاز دقیق است.
مصرف آسپرین هنگام ایمپلنت دندان؛ قطع یا ادامه؟
یکی از پرسش های پر تکرار بیماران این است که آیا مصرف آسپرین هنگام ایمپلنت دندان مجاز است یا خیر. آسپرین یا استیل سالیسیلیک اسید، یکی از پر کاربرد ترین داروهای ضد پلاکت است که به طور گسترده برای بیماران دارای سابقه حمله قلبی، استنت یا سکته مغزی تجویز می شود. قطع ناگهانی این دارو میتواند عواقب جبران ناپذیری به همراه داشته باشد و ریسک ایجاد لخته خون مرگبار را بالا ببرد.
آسپرین دوز پایین و خطر خونریزی بعد از جراحی
بر اساس تحقیقات بالینی و دستورالعمل های معتبر پزشکی، قطع آسپرین دوز پایین (مانند ۸۰ یا ۸۱ میلی گرم) برای انجام جراحی های کم تهاجم دهان، از جمله کاشت تک ایمپلنت، توصیه نمی شود.
مطالعات نشان دادهاند که میزان خونریزی در بیمارانی که آسپرین خود را مصرف کردهاند، قابل کنترل است و با اقدامات موضعی در مطب دندانپزشکی به راحتی مهار می شود. در مقابل، خطر قطع دارو و بروز ترومبوز یا انسداد مجدد عروق، به مراتب بیشتر از یک خونریزی موضعی است.
وارفارین، پلاویکس و داروهای ضد انعقاد نوین
علاوه بر آسپرین، داروهایی مانند وارفارین (Warfarin)، پلاویکس (Plavix) و داروهای ضد انعقاد خوراکی نوین (NOACs) مانند زارلتو و الیکویس نیز مصرف می شوند. برای بیمارانی که وارفارین مصرف می کنند، بررسی عدد INR (نسبت نرمال شده بین المللی) ظرف ۲۴ ساعت پیش از جراحی ضروری است. اگر INR ≤ ۳٫۰ باشد (در برخی گایدلاین ها تا ۳٫۵ برای جراحی ساده دهان)، معمولاً نیازی به قطع دارو نیست و جراحی با تکنیک های هموستاز دقیق قابل انجام است. در صورت بالا بودن INR، متخصص قلب باید دستور کاهش دوز یا قطع موقت را صادر کند.
اما برای بیمارانی که درمان دوگانه ضد پلاکت (مصرف همزمان آسپرین و پلاویکس) را طی می کنند، تصمیم گیری درباره قطع دارو باید حتما توسط متخصص قلب و عروق اتخاذ شود و هرگز نباید خودسرانه داروها را قطع کرد.
برای جراحی های ساده دندانپزشکی مانند کاشت تک ایمپلنت، معمولاً نیازی به قطع داروهای ضد انعقاد خوراکی نوین (NOACs یا DOACs) مانند ریواروکسابان (زارلتو)، آپیکسابان (الیکویس)، دابیگاتران و اداکسابان نیست. در صورت نیاز به قطع (جراحی گسترده یا چند ایمپلنت)، معمولاً ۲۴ تا ۴۸ ساعت قبل (بسته به عملکرد کلیه و داروی خاص) قطع می شوند. این تصمیم حتماً باید با متخصص قلب هماهنگ شود.
بیمارانی که همزمان آسپرین و کلپیدوگرل (پلاویکس) مصرف می کنند، هرگز نباید خودسرانه داروها را قطع کنند. تصمیم گیری درباره قطع موقت یکی از داروها یا ادامه هر دو، صرفاً توسط متخصص قلب و عروق اتخاذ می شود.
آنتی بیوتیک پروفیلاکسی برای ایمپلنت بیماران قلبی
پروفیلاکسی به معنای استفاده از دارو برای پیشگیری از بروز یک بیماری است. در دندانپزشکی، آنتی بیوتیک پروفیلاکسی نقش حیاتی در حفاظت از بیماران قلبی حساس ایفا می کند. هدف از این اقدام، جلوگیری از ورود باکتری های دهانی به جریان خون و در نتیجه پیشگیری از آسیب به دریچه های قلب است.
چه بیمارانی نیازمند مصرف آنتی بیوتیک پیشگیرانه هستند؟
تمام بیماران قلبی به مصرف آنتی بیوتیک قبل از کاشت ایمپلنت نیاز ندارند. این پروتکل صرفا برای گروه های پرخطر تجویز می شود. بر اساس گایدلاین AHA ۲۰۲۱، آنتی بیوتیک پیشگیرانه صرفاً برای گروه های زیر توصیه می شود:
- بیماران با دریچه مصنوعی قلب (Prosthetic cardiac valve)
- بیماران با سابقه اندوکاردیت عفونی (Previous infective endocarditis)
- بیماران با نقایص مادرزادی قلبی غیرترمیم شده (Unrepaired cyanotic CHD) یا ترمیم شده با پروتز/شنت در ۶ ماه اول
- بیماران با پیوند قلب که دچار والوپاتی دریچه ای شده اند
توجه: بیماران با استنت عروق کرونر، پیس میکر، ICD، فشار خون یا سابقه آنژیوپلاستی ساده نیازی به آنتی بیوتیک پیشگیرانه ندارند.
داروی انتخابی معمولاً آموکسی سیلین به میزان ۲ گرم، ۳۰ تا ۶۰ دقیقه قبل از عمل است. در صورت حساسیت به پنی سیلین، بر اساس بیانیه AHA ۲۰۲۱، کلیندامایسین دیگر توصیه نمی شود. جایگزین های ایمن شامل آزیترومایسین ۵۰۰ میلیگرم، کلاریترومایسین ۵۰۰ میلیگرم، داکسیسایکلین ۱۰۰ میلیگرم یا سفالکسین ۲ گرم (در صورت عدم حساسیت شدید) است.
چه بیماران قلبی نباید ایمپلنت بگذارند؟
اگرچه کاشت ایمپلنت برای اکثر افراد امکان پذیر است، اما شرایط اورژانسی و ناپایداری وجود دارد که انجام هرگونه عمل جراحی انتخابی در دهان باید به تعویق بیفتد. انجام ایمپلنت در این دوران ها میتواند جان بیمار را به خطر بیندازد.
دوره نقاهت بعد از سکته قلبی، آنژیو و استنت
بیمارانی که اخیراً دچار حمله قلبی (انفارکتوس میوکارد) شده اند، در صورت پایدار بودن وضعیت و عدم علامت، معمولاً می توانند ۳۰ روز پس از حادثه تحت درمان های دندانپزشکی انتخابی (غیراورژانسی) مانند ایمپلنت قرار گیرند. با این حال، بسیاری از متخصصان برای اطمینان بیشتر، بازه ۳ تا ۶ ماه را ترجیح می دهند. در این دوران، قلب در حال ترمیم بافت های آسیب دیده است و هرگونه استرس یا تغییر فشار خون باید با احتیاط کامل مدیریت شود.
همچنین بیمارانی که اخیراً آنژیوپلاستی انجام داده اند یا استنت در عروق آن ها قرار گرفته، در ماه های اول پس از عمل از داروهای ضد پلاکت قوی استفاده می کنند. استنت فلزی ساده (BMS): حداقل ۶ هفته و استنت دارویی (DES): حداقل ۶ تا ۱۲ ماه پس از گذاشتن استنت، قطع داروهای ضد پلاکت ممنوع است و خونریزی حین جراحی با وجود آن ها بسیار شدید خواهد بود. بنابراین بهتر است جراحی ایمپلنت تا پایان دوره نقاهت، تثبیت وضعیت قلبی و کاهش درمان دوگانه ضد پلاکت به تک دارویی، به تعویق بیفتد.
بیماران با نارسایی قلبی کلاس III یا IV (NYHA)، آنژین ناپایدار، آریتمی های کنترل نشده یا فشار خون بسیار بالا (مثلاً فشار سیستولی بالای ۱۸۰ میلیمتر جیوه) نباید بدون تایید کتبی و مدیریت متخصص قلب، تحت جراحی ایمپلنت قرار گیرند. در این موارد، ممکن است نیاز به انجام جراحی در بیمارستان و با مانیتورینگ قلبی باشد.
مراقبت های ضروری قبل و بعد از کاشت ایمپلنت
موفقیت ایمپلنت بیماران قلبی تنها به مهارت جراح محدود نمی شود، بلکه رعایت نکات مراقبتی نقش بسیار مهمی در این فرآیند دارد. بیمار باید آمادگی کامل جسمی و روانی برای این کار داشته باشد.
هماهنگی میان متخصص قلب و جراح ایمپلنت
مهم ترین قدم قبل از هر اقدامی، برقراری ارتباط مستقیم میان دندانپزشک و پزشک متخصص قلب است. دکتر آزیتا خورشیدیان پیش از شروع درمان، لیست کاملی از داروهای مصرفی بیمار، شرح حال بیماری قلبی و آخرین آزمایش ها را درخواست می کند.
با بررسی این موارد، زمان مناسب برای جراحی تعیین میشود. اگر نیاز به قطع موقت دارویی باشد، پزشک قلب دستور لازم را صادر می کند و پس از اتمام کار، بیمار باید فورا مصرف داروهای خود را از سر بگیرد.
مدیریت خونریزی و ترمیم بعد از جراحی
پس از پایان جراحی، کنترل خونریزی اهمیت به سزایی دارد. بیمار باید گاز استریل را به آرامی اما با فشار مناسب روی محل جراحی نگه دارد. استفاده از کمپرس یخ در ۲۴ ساعت اول به کاهش تورم و توقف خونریزی کمک می کند.
رعایت رژیم غذایی نرم و دوری از غذاهای داغ، تند و سفت در روزهای نخست، به حفظ لخته خون و تسریع روند ترمیم کمک شایانی می کند. برای کنترل درد، استامینوفن (پاراستامول) گزینه اول است. از مصرف خودسرانه NSAIDها (ایبوپروفن، دیکلوفناک، ناپروکسن و آسپرین) بپرهیزید؛ زیرا این داروها خونریزی را تشدید کرده و با داروهای ضد پلاکت/ضد انعقاد تداخل دارند. در صورت نیاز به مسکن قوی تر، با دندانپزشک خود مشورت کنید.
سوالات متداول درباره ایمپلنت بیماران قلبی
آیا با مصرف آسپرین می توان ایمپلنت دندان انجام داد؟
بله، در اکثر مواقع نیازی به قطع آسپرین دوز پایین برای کاشت ایمپلنت نیست. جراح با استفاده از تکنیک های کنترل خونریزی موضعی، این روند را مدیریت می کند. قطع آسپرین تنها باید با تایید پزشک قلب انجام شود تا از خطر لخته شدن خون جلوگیری گردد.
چند روز قبل از ایمپلنت آسپرین را قطع کنیم؟
در صورتی که متخصص قلب تشخیص دهد قطع دارو ضروری است (که برای آسپرین دوز پایین معمولاً نیست)، معمولاً ۷ تا ۱۰ روز پیش از جراحی دارو قطع می شود؛ زیرا پلاکت های خونی حداقل ۷ روز زمان نیاز دارند تا بازسازی شوند. این موضوع کاملاً به شرایط قلبی فرد بستگی دارد و هرگز بدون مشورت پزشک داروی خود را قطع نکنید.
بیماران دارای استنت قلبی چه زمانی می توانند ایمپلنت بگذارند؟
بهترین زمان برای کاشت ایمپلنت در این افراد، پس از گذشت شش ماه از قرارگیری استنت و تثبیت کامل وضعیت عروق است. در این بازه زمانی، معمولا بیمار از درمان دوگانه ضد پلاکت به تک دارویی کاهش می رسد و مدیریت خونریزی حین جراحی آسان تر میشود.
آیا ایمپلنت دندان میتواند باعث عفونت قلبی شود؟
ریسک ابتلا به اندوکاردیت پس از کاشت ایمپلنت بسیار پایین است، اما در افرادی که دریچه مصنوعی دارند یا سابقه عفونت قلبی دارند، این خطر بیشتر است. مصرف آنتی بیوتیک پیشگیرانه دقیقا برای خنثی کردن این خطر و حفظ سلامت قلب تجویز میشود.
آیا بیماران دارای پیس میکر می توانند ایمپلنت بگذارند؟
وجود ضربان ساز (پیس میکر) یا دفیبریلاتور کاشتنی (ICD) به خودی خود مانعی برای جراحی ایمپلنت نیست و این افراد نیازی به آنتی بیوتیک پیشگیرانه ندارند (مگر اینکه در گروه پرخطر اندوکاردیت باشند). این افراد باید اطلاعات دقیق دستگاه (مارک، مدل، تاریخ کاشت) و وضعیت فعلی قلب خود را در اختیار دندانپزشک قرار دهند؛ در صورت نیاز، دندانپزشک با کارخانه سازنده هماهنگی لازم را برای احتیاط های الکتریکی انجام می دهد.
ایمپلنت بیماران قلبی با ایمنی کامل
کاشت ایمپلنت بیماران قلبی و مصرف کنندگان آسپرین، فرآیندی حساس است که به دانش بالا، تجهیزات پیشرفته و هماهنگی دقیق با پزشک متخصص قلب نیاز دارد. قطع یا ادامه داروهای رقیق کننده خون و استفاده از پروتکل های آنتی بیوتیکی، نیازمند ارزیابی دقیق شرایط فیزیکی هر بیمار است و هیچ نسخه یکسانی برای همه وجود ندارد.
اگر بیماری قلبی دارید یا از داروهای ضد انعقاد استفاده می کنید، نگرانی بابت جایگزینی دندان های از دست رفته خود را کنار بگذارید. در کلینیک دندانپزشکی دکتر آزیتا خورشیدیان در یوسف آباد، ما با در اختیار داشتن تیمی مجرب و بررسی دقیق پرونده پزشکی شما، بالاترین استانداردهای ایمنی را در طول جراحی کاشت ایمپلنت رعایت می کنیم.
برای اینکه با خیال آسوده و بدون خطر برای سلامت قلب خود، لبخند زیبای خود را بازگردانید، همین حالا با کلینیک ما تماس بگیرید و یک جلسه مشاوره تخصصی رزرو کنید. متخصصان ما آماده اند تا پاسخ تمام سوالات شما را بررسی کنند و بهترین مسیر درمانی را پیشنهاد دهند.
منابع:
