بوی بد دهان
بوی بد دهان در بزرگسالان مسئله ای آزار دهنده است که در روابط اجتماعی مشکل آفرین است و موجب شرم و خجالت می شود با شناخت علت و درمان آن مشکل خود را برطرف کنید. هنگامی که یک فرد نفس بد بویی را از دهان خارج میکند، این حالت نفس Halitosis نامیده می شود ، فردی که در کنار شما ایستاده یا به طور مستقیم با شما صحبت می کند، می تواند دچار این مشکل باشد مناطق اصلی که بوی بدی را ایجاد میکنند(زبان و لثه)، معده، لوزه ها، بینی و مری است ؛ همچنین ،به عنوان نشانه ای از وضعیت سلامت ضعیف در نظر گرفته شده است هنگامی که شما مواد غذایی با بوی قوی ،مانند:سیر و پیاز مصرف می کنید، بو در دهان شما حفظ می شود و حتی بعد از مسواک زدن از بین نمیرود.
علت بوی بد دهان چیست ؟
برای بوی بدی که دهان میدهد میتوان علتهای زیادی را مشخص کرد که عدم توجه به هر یک از این علتها میتواند برای شما مشکلات جبران ناپذیری را ایجاد نماید . برخی از این علتها عبارتند از :
- فساد دندانی
- زخم های دهانی
- عفونت های دهانی
- تمیز کردن دندان ها به شیوه غلط
- استرس ، اضطراب ، افسردگی
- روزه داری
- الکل
- سیگار کشیدن
- چرخه قاعدگی (در وسط چرخه)
- گاهی داروها باعث خشکی دهان و بوی بد می شوند
- عفونت بینی و گلو
- سوء هاضمه باعث ایجاد خلط
- خوردن غذا با بوی قوی مانند سیر و پیاز
برخی از علتهای ایجاد این بو را با هم بررسی میکنیم :
1- غذا
وجود ذرات غذا در محیط دهان و لزوم تجزیهی آنها، باکتریهای دهان را افزایش میدهد و باعث بوی بد میشود. خوردن مواد غذایی خاص مثل سیر، پیاز، ادویهجات و ترشیجات هم به این بو دامن میزنند، این مواد غذایی بعد از هضم وارد جریان خون میشوند و از طریق ریهها تنفس شما را تحت تأثیر قرار میدهند.
2- دخانیات
سیگار کشیدن به خودی خود بوی ناخوشایندی برای دهان ایجاد میکند و معمولا نفس افراد سیگاری بوی بدی میدهد که موجب آزار دیگران میشود، سیگاریها معمولا دچار بیماری لثه هم میشوند که خودش منشأ بوی بد دهان است.
3- بهداشت نامناسب دهان و دندان
اگر مسواک نمیزنید یا نخ دندان استفاده نمیکنید، ذرات غذای به جامانده در دهانتان بوی بدی را ایجاد میکنند. از طرفی معمولا جرم بیرنگ و چسبناکی ( پلاک) که روی دندانها تشکیل میشود، در صورت مسواک نزدن مرتب، لثه را تحریک میکند و به مرور مابین دندانها و لثه انباشته میشود. از طرفی زبان شما هم محل تجمع باکتریهایی خواهد شد که بوی بدی ایجاد میکنند. دندانهای مصنوعی هم اگر بهطور منظم تمیز نشوند یا درست سر جای خود قرار نگیرند، محل تجمع باکتریها، باقی ماندن غذا و ایجاد بوی بد میشوند.
4- خشکی دهان
علاوه بر عدم رعایت بهداشت دهان و دندان، کم شدن آب بدن هم یکی از دلایل اصلی بوی بد دهان است. وقتی به اندازه ی کافی آب ننوشید، مواد غذایی (و باکتری هایی که از آن ها تغذیه می کنند) مدت زمان بیشتری درون دهان باقی می مانند، تکثیر می شوند و بوی زننده ای ایجاد می کنند. بنابراین در طول روز به اندازه ی کافی آب بخورید. آب ساده بهترین گزینه است اما جویدن آدامس های بدون قند هم می تواند به بیشتر شدن جریان بزاق دهان کمک کند.
بزاق دهان ذراتی را که منشأ بوی بد هستند از بین میبرد و به تمیزی محیط دهان کمک میکند. بیماری خشکی دهان یا زروستومیا، تولید بزاق دهان را کم میکند و باعث بوی بد دهان میشود. البته همانطور که میدانید خشکی دهان در طول شب و زمان خواب طبیعی است و تنفس صبحگاهی بوی بدی میدهد که با شستن دهان برطرف میشود. این مسئله دربارهی افرادی که با دهان باز میخوابند شدت بیشتری دارد. خشکی دهان مزمن بیشتر به دلیل مشکل غدد بزاقی یا وجود برخی بیماریهاست.
5- دندان های مصنوعی
دندان های مصنوعی، اغلب در بوی بد دهانی نقش دارند. اما در اغلب موارد، دلیل این بوی بد، عدم مراقبت صحیح از این دندان ها است. دندان مصنوعی، هرگز جایگزین دندان های طبیعی نمی شوند و می توانند محل مناسبی برای رشد قارچ ها، پلاک ها و باکتری ها باشند. در خصوص نحوه نگهداری از دندان های مصنوعی، از دندان پزشک خود سوال کنید. علاوه بر آن باید توجه داشته باشید که لازم است هر پنج تا هفت سال یکبار، دندان های مصنوعی خود را عوض کنید.
| حتما بخوانید : جرمگیری دندان آیا برای دندان مناسب است ؟ |
6- داروها
برخی از داروها چون باعث خشکی دهان میشوند، غیرمستقیم در ایجاد بوی بد دهان دخیل هستند. برخی از داروها هم در بدن فعل و انفعالات شیمیایی دارند که تأثیر آن در تنفس فرد بهصورت بوی بد بروز میکند. مصرف برخی از این داروها می تواند باعث بوی بد شود مانند:
نیترات ها: که بعضی اوقات برای درمان گلودرد، درد قفسه سینه که ناشی از محدودیت در تامین خون قلب است، استفاده می شوند.
برخی از داروهای شیمی درمانی
مسکن ها (بافرمول فنوتیازین)
اگر داروهایی که از آن ها نام برده شد، باعث بوی بد دهانتان می شوند، می توانید با یک پزشک عمومی مشورت کنید تا داروهای جایگزین برایتان تجویز کند.
7- عفونتهای دهانی
بوی بد دهان ممکن است ناشی از زخمهای دهانی بعد از جراحیهای لثه یا کشیدن دندان باشد. ممکن است از پوسیدگیهای دندانی نشئت بگیرد یا مربوط به زخمها و عفونتهای دهان و لثه باشد. تحقیقات نشان می دهد بوی بدی که از دهان خارج می شود، همیشه ترکیبات یکسانی ندارد. وجود بعضی گازها در دهان می تواند حاکی از بیماری جدی ای باشد که یکی از نشانه های آن بوی بد دهان است.
برای مثال، بالا بودن مقدار گاز متیلامین در دهان احتمالا نشان دهنده ی بیماری کبدی و کلیوی و گاز آمونیاک احتمالا نشانه ی نارسایی کلیوی است. از طرفی، افزایش سطح گاز استون می تواند حاکی از بیماری دیابت و گاز نیتریک اکسید می تواند از نشانه های بیماری آسم باشد. علاوه بر این، تحقیقات دیگری نشان داده است ترکیبی از گازهای بدبوی دهان می تواند حتی از علائم سرطان گلو باشد.
8- شرایط دیگر مربوط به دهان، حلق و بینی
چنانچه مشکلات سینوسی دارید، ممکن است مخاط آلوده به گلو برسد و در اثر تنفس در آنجا انباشته شود. در این صورت، این ترشحات انبار شده، بوی بسیار بدی را از گلو به دهان انتقال می دهند. یعنی عفونت یا التهابات مزمن در بینی، سینوسها و گلو که موجب ترشحات پشت حلق میشود که از علل بوی بد است . مواد غذایی و باکتری هایی که در لوزه های شما گیر می کنند نیز می توانند از عوامل بوی بد دهانی باشند. در این صورت ممکن است اثرات التهاب و ورم لوزه ها قابل مشاهده باشد که لازم است برای معالجه، هر چه زودتر به پزشک متخصص گوش و حلق و بینی مراجعه کنید.
9- ورزش زیاد در فضای باز
ورزشکارها بیشتر از دیگران دچار مشکلات تنفسی می شوند. در میان کسانی که در فضای باز ورزش می کنند، تقریبا از هر ۱۰ نفر، یکی با مشکلات تنفسی ای مثل آسم، خس خس سینه و خشکی دهان دست و پنجه نرم می کند. این مشکلات در میان دوچرخه سوارها رایج تر است. طبق تحقیقات، علت این مسأله هوای آزاد است که یکی از دلایل ایجاد بوی بد دهان محسوب می شود. در مفید بودن تنفس هوای آزاد شکی نیست، اما در فصل سرما هوای خیلی سرد باعث خشک شدن دهان می شود و در فصل گرما آلودگی ها و گرده های موجود در هوا به سلامت بدن صدمه می زنند.
در هر دو مورد، آلرژی، گرفتگی بینی یا خشکی مزمن دهان منجر به ایجاد بوی بد در دهان می شود. بنابراین بهتر است وقتی هوا خیلی سرد است، در طی فصل آلرژی یا در مناطقی که هوای آلوده ای دارند، مدت زمان کمتری در فضای باز ورزش کنید.
10- ریسک ابتلا به بیماری قلبی
بیماری های لثه و قلب ارتباط نزدیکی با یکدیگر دارند، به طوری که بیماری ژنژیویت یا همان التهاب لثه یکی از نشانه های اولیه و هشدار دهنده ی مشکلات قلبی عروقی است. علاوه بر این، یکی از نشانه های اصلی بیماری لثه هم بوی بد دهان است. بنابراین برای درمان بیماری لثه ی خود حتما اقدام کنید چون نه تنها بوی بد دهان تان از بین می رود بلکه سلامت قلبی تان هم بهبود پیدا می کند.
11- بیماری التهاب لوزه
یکی از نشانه های بیماری گلودرد، بدبویی مزمن دهان است. باکتری ای که باعث بد بو شدن دهان می شود همان باکتری ای است که لوزه ها را عفونی می کند و باعث گلودرد مکرر می شود. در عمل جراحی تانسیلکتومی یا همان لوزه برداری، دو غده ی پشت حلق برداشته می شوند و این کار می تواند به رفع بیماری و بوی بد دهان کمک کند.
12- ریسک زایمان پیش از موعد
زنان باردار باید توجه ویژه ای به بوی بد دهان خود داشته باشند. بوی بد دهان عمده نشانه ی بیماری لثه است و زنانی که به این بیماری مبتلا هستند، احتمال به دنیا آوردن نوزادان نارس یا کم وزن در آن ها بیشتر است. به همین دلیل است که زنان در دوران بارداری باید به بهداشت دهان و دندان خود توجه زیادی داشته باشند و به طور منظم برای انجام معاینه به دندانپزشک مراجعه کنند.
13- زخم معده
معده درد، مشکلات غذایی و سوزش معده، تنها نشانه های زخم معده نیستند و بوی دهان هم نشانه ی دیگر این بیماری است که ممکن است از آن غفلت شود. هلیکوباکتر پیلوری که باکتری عامل زخم معده و بسیاری از سرطان های معده است، باعث بدبو شدن دهان هم می شود.
14- چاقی
همانطور که می دانید چاقی عوارض منفی زیادی دارد. بوی بد دهان هم یکی از این عوارض است. محققان پی برده اند هر چه اضافه وزن بیشتر باشد، احتمال بدبو شدن دهان بالاتر است. البته علت این مسأله هنوز مشخص نشده است.
15- مصرف کم ماست
بوی بد دهان در اثر تکثیر باکتری های مضر در دهان به وجود می آید. اما ماستی که می خوریم هم پر از باکتری است، با این تفاوت که این ماده ی غذایی می تواند میکروب های مضر درون دهان را از بین ببرد و باکتری های مفید را جایگزین باکتری های مضر می کند. در تحقیقی مشاهده شد، مصرف روزانه ی ماست به مدت ۸ هفته، میزان هیدروژن سولفید و دیگر باکتری های مضر دهان را تا ۸۰ درصد کاهش داد
16- مصرف قرص های خوشبو کننده ی دهان
تولید کنندگان قرص های خوشبو کننده ی دهان مدعی اند که مصرف این قرص ها باعث خوشبو شدن دهان می شود. اما حقیقت آن است که بوی این قرص ها فقط روی مشکل اصلی سرپوش می گذارد و حتی بدتر آنکه قند موجود در این قرص ها می تواند به منبع تغذیه ی همان باکتری های مضری تبدیل شود که عامل بوی بد دهان هستند، در نتیجه، مشکل شما بیشتر می شود.
مصرف این قرص ها را کنار بگذارید و روی بهداشت دهان و دندان خود تمرکز کنید. اگر در استفاده از این قرص ها مصر هستید، به دنبال قرص هایی باشید که بدون قند و حاوی موادی مثل زایلیتول و مگنولیا هستند که خاصیت ضد باکتری آن ها ثابت شده است.
17- افراط در استفاده از دهان شویه
دهان شویه یکی دیگر از محصولاتی است که از آن برای کاهش بوی بد دهان استفاده می شود اما حقیقت آن است که ممکن است مشکل شما را بدتر کند. بیشتر دهان شویه ها باکتری های مضر درون دهان را به طور موقت از بین می برند، در نتیجه ممکن است ابتدا تصور کنید که مشکل تان حل شده اما بعد از مدتی دهان شویه شروع به از بین بردن «همه»ی باکتری های دهان شما اعم از مفید و مضر می کند.
از آنجایی که باکتری ها دوباره به دهان شما هجوم می آورند، ریسک آن وجود دارد که باکتری های مضر بیش از اندازه تکثیر شوند. به علاوه، الکل موجود در دهان شویه ها می تواند باعث خشکی دهان شود که این مسأله خود از عوامل بوی بد دهان است. بعضی افراد هم رسیدگی مناسبی به دندان های خود ندارند و با استفاده از دهان شویه سعی دارند کم کاری خود را پنهان کنند.
| حتما بخوانید : بوی بد دهان کودکان چه علتی دارد ؟ |
18- عدم رعایت بهداشت دهان و دندان
درست است که این بدیهی ترین علت بوی بد دهان است اما محتمل ترین عامل این مشکل محسوب می شود. بوی بد دهان در اغلب موارد، اولین نشانه ی عدم رعایت بهداشت دهان و دندان است که ممکن است در نهایت منجر به مشکلات پیرادندانی بیشتری شود. یک روش مناسب برای جلوگیری از بیماری پیرادندانی و پوسیدگی دندان، استفاده ی منظم از مسواک و نخ دندان و مراجعه ی منظم به دندان پزشک برای انجام معاینه است.
19- علل دیگر
بیماریهایی مانند سرطانها و اختلالات متابولیک ممکن است بوی نفس فرد را به خاطر مصرف داروهای شیمیایی تغییر دهد. رفلکس مزمن اسید معده (ریفلاکس) هم میتواند با بوی بد دهان همراه باشد. در کودکان عامل ایجاد بوی بد دهان ممکن است به خاطر جا ماندن یک جسم خارجی مانند یک تکه غذا یا هر چیز دیگری در سوراخ بینی کودک باشد.
هالیتوفوبیا(halitophobia)
برخی افراد همیشه خیال می کنند که دهانشان بوی بدی می دهد در حالی که اینگونه نیست. به این شرایط روانی هالیتوفوبیا می گویند. این افراد اغلب توهم بوی بد دهان دارند و از صحبت ها و نظرات دیگران برداشت اشتباه کرده و بوی بد دهان را به خود نسبت می دهند. این افراد به مسواک زدن، جویدن آدامس و استفاده از خوشبو کننده های دهان عادت کرده اند. افرادی که مبتلا به هالیتوفوبیا هستند برای درمان باید دوره های رفتارشناختی(CPT) را بگذرانند تا بتوانند این توهم را از خود دور کنند ودست از عادات بیرویه خود بردارند.
چه روش های درمانی برای بوی بد دهان وجود دارد؟
روش های درمان بوی دهان بستگی به علت به وجود آمدن آن دارد. سازمان دندان پزشکی آمریکا روش های زیر را پیشنهاد می کند :
- به طور مداوم مسواک بزنید و از نخ دندان استفاده کنید. به خاطر داشته باشید که مسواک زدن زبان می تواند باکتری های آن را نابود کند و بوی بد دهان را که حاصل به جا ماندن ذرات غذا است، از بین ببرد.
- مدام برای معاینه دندان ها به دندانپزشک مراجعه کنید تا از نظافت دندان های مصنوعی یا بریج هایی که در دهان قرار دارند اطمینان حاصل کنید.( باید هر شب دندان مصنوعی تان را تمیز کنید).
- استعمال سیگار و دیگر دخانیات را ترک کنید.
- آبنبات ها و آدامس های بدون قند نیز مانع از خشک شدن دهان می شوند.
- برای مرطوب نگه داشتن دهان و تحریک ترشح بزاق، آب فراوان بنوشید و از آدامس های کم شیرین و آبنبات های بدون قند استفاده کنید. سعی کنید غذاهایی را در رژیم غذاییتان بگنجانید که بیشتر نیاز به جویده شدن دارند مانند سیب و هویج.
- دهان شویه می تواند به کشتن باکتری هایی که باعث بوی بد دهان می شوند کمک کند و موقتا بوی بد دهان را پنهان کند اما نمی تواند علت اصلی را از بین ببرد.
