کشیدن دندان
کشیدن دندان به فرآیند خارج کردن دندان از استخوان فک و حفره دندان گفته میشود. در صورتی که دندان به واسطه ضربه و جراحت شدیدا ترک خورده یا شکسته باشد و یا در اثر پوسیدگی عمیق از بین رفته باشد، اگر نتوان آن را با کمک مواد پر کننده دندان، روکش و یا ترمیمهای دیگر درمان نمود دندانپزشک توصیه میکند دندان کشیده شود. در این شرایط آسیب وارد شده به دندان به قدری گسترده و شدید است که نمیتوان آن را نجات داد. همچنین در مواردی که دندان به شدت لق شده است (غالباً در اثر عفونت پیشرفته لثه) و نمیتوان آن را نجات داد دندان کشیده میشود و گاهی اوقات به علت تخریب استخوان فک باید پیوند استخوان نیز انجام شود.
چه زمانی دندان کشیده میشود ؟
در گذشته کشیدن دندان راه حل اولیه درمان عفونت دندان و درد دندان محسوب می شد. اما با پیشرفت بهداشت این روش درمانی جای خود را به روش های پیشرفته ترمیم و نگهداری دندان سپرد. ههرچند که تمام تلاش دندانپزشکان برای نگهداری دندان است ولی در موارد زیر دندانپزشک مجبور است عمل کشیدن را انجام دهد :
1- پوسیدگی حاد:
مواردی که پوسیدگی به حدی است که دیگر دندان قابل ترمیم نیست و حتی ریشه دندان نیز از دست رفته است. در این مواقع متخصص و دندانپزشک تشخیص می دهد که دندان باید کشیده شود و تهدیدی برای دندان های مجاور محسوب می شود.
2- شکستگی دندان همراه با آسیب به فک:
در مواقعی که استخوان فک همزمان با شکستن دندان نیز آسیب دیده است و امکان بازگرداندن دندان کنده شده وجود ندارد. پیشنهاد دندانپزشک کشیدن دندان شکسته برای جلوگیری از بروز عفونت دندان می باشد.
3- نکروز پالپ دندانی:
دندانهایی که بر اثر عفونت بافت عصبی یا پولپیت غیر قابل برگشت شدهاند یا بافت عصبی مرده یا همان پالپ نکروز شده دارند، و امکان انجام عصب کشی و درمان ریشه برای آنها امکان پذیر نیست. این دسته از دندان ها کشیده می شوند.
4- بیماری های مزمن لثه:
در مناطقی که از لحاظ بهداشتی در وضعیت ضعیفی به سر می برند معمولا بیماری های لثه شایع است. این دسته از افراد به حدی دچار آسیب های لثه می شوند که دیگر نمی توان دندان را ترمیم کرد و دندانپزشک ناچار به کشیدن دندان است.
5- برای ارتودنسی:
بیمارانی که فک کوچک و دندان های بزرگی دارند معمولا دچار عارضه شلوغی و بی نظمی دندان ها می شوند. برخی بیماران نیز دارای دندان اضافه می باشند. متخصص ارتودنسی برای این گروه از بیماران کشیدن دندان را توصیه می کند.
6- دندان نهفته:
دندان هایی که به طور کامل رشد نکرده اند و از فک خارج نشده اند. در صورتی که امکان نمایان کردن آنها وجود نداشته باشد و یا لزومی برای نمایان کردن آنها نباشد به تشخیص متخصص ارتودنسی کشیده می شوند. مثل دندان عقل نهفته.
| حتما بخوانید : کیست دندان و خطراتی که برای سلامتی دارد ؟ |
قبل از کشیدن دندان چه اقدامی صورت میگیرد
دندانپزشک یا جراح تصویر برداری با اشعه X را دستور می دهد. تا مشخص شود که وضعیت دندان ها چگونه است. سابقه ی کامل پزشکی و دندانپزشکی بیمار، داروهای مصرفی هم بررسی می شود. باید همه ی داروهای تجویز شده و تجویز نشده ی مصرفی حتی ویتامین ها و مکمل ها مشخص گردد.
اگر باید دندان عقل کشیده شود لازمست که یک تصویر پانورامیک داشته باشید. در این تصویر همه ی دندان ها معلوم می شود. موارد که به کشیدن دندان کمک می کند را نشان می دهد از جمله:
- رابطه دندان عقل با سایر دندان ها
- رابطه دندان های بالا با سینوس ها
- رابطه دندان های پایین با اعصاب فکی که در نواحی فک تحتانی، دندان های پایین، لب پایین و چانه منتشر شده است. این عصب به نام عصب آلوئولار تحتانی معروف است.
- عفونت، تومور، بیماری استخوان. بعضی از جراحان پیش از کشیدن دندان انتی بیوتیک تجویز می کنند که بستگی به روش کار جراح یا دندانپزشک دارد.
مراحل کشیدن دندان چگونه است
اگرچه عمل کشیدن دندان به خودی خود یک عمل کاملاً ایمن و بیخطر محسوب میشود، اما در عین حال میتواند شرایط را برای ورود باکتریهای بیماریزا به داخل جریان خون فراهم نماید. در این صورت بافت لثه هم در معرض خطر عفونت قرار میگیرد. اگر احتمالاً شما هم به بیماری یا عوارض خاصی مبتلا هستید که خطر بروز عفونتهای شدید در شما را بالا میبرد، باید حتماً در زمان قبل و بعد از عمل کشیدن از داروهای آنتیبیوتیک مناسب استفاده کنید. بنابراین قبل از کشیدن ، تمامی سوابق پزشکی خود و اطلاعات مربوط به داروها و مکملهایی که مصرف میکنید را به دندانپزشک خود اطلاع بدهید. این مراحل عبارتند از :
1- بیحس کردن
دندانپزشک قبل از شروع به کشیدن بدون درد ، ابتدا یک داروی بیحسی موضعی (یا مسکن) در اطراف دندانی که باید کشیده شود تزریق میکنند تا ناحیه اطراف آن بیحس شود. اگر تعداد دندانهایی که باید کشیده شود بیشتر از یک دندان باشد و یا دندان به حالت نهفته در لثه باشد، ممکن است عمل شما با نظر شما تحت شرایط بیهوشی عمومی انجام شود. این کار باعث میشود که شما در زمان انجام عمل در خواب باشید و دردی احساس نکنید.
2- کشیدن ساده دندان
در جریان عمل کشیدن ساده دندان، دندانپزشک دندان آسیبدیده را با پنس میگیرد و آن را به عقب و جلو حرکت میدهد تا شل شود. سپس دندان لق شده را به راحتی از جای خود بیرون میکشد.
3- کشیدن دندان به روش جراحی
اگر دندانی که باید کشیده شود در داخل بافت لثه نهفته باشد و یا به طور کامل خارج نشده باشد، دندانپزشک بافت لثه و استخوان پوشاننده دندان را برش میدهد و سپس دندان را با پنس مخصوص جراحی محکم میگیرد و به عقب و جلو حرکت میدهد تا دندان لق شود و از استخوان فک و رباطهایی که آن را در جای خود نگه داشتهاند، رها شود. گاهی اوقات لازم است دندانهایی که به راحتی کشیده نمیشوند را به چند قطعه کوچکتر شکسته و قطعات آن را بیرون کشید.
4- بخیه زدن
وقتی که دندان کشیده شد معمولاً یک لخته خون در جای آن تشکیل میشود. دندانپزشک یک تکه گاز استریل در داخل جای دندان فرو میکند و شما باید آن را محکم گاز بزنید تا خونریزی جای دندان متوقف شود. در بعضی از موارد هم دندانپزشک چند بخیه (معمولاً از نوع جذب شونده) در جای دندان میزند تا بریدگیهای لثه در این ناحیه را ببندد.
مراقبت های لازم بعد از کشیدن دندان
- بعد از جراحی، بر روی ناحیه دندان کشیده شده، گاز استریل را با فشار ملایم فک، در دهان حداقل به مدت ۳۰ دقیقه نگه دارید.
- از مک زدن و خالی نمودن مکرر آب دهان خود داری کنید.
- چون گونه، لب و زبان، تا ۳-۴ ساعت پس از جراحی بی حس است، مواظب باشید آنها را گاز نگیرید.
- داروی تجویز شده را دقیق استفاده کرده و از مصرف خودسرانه دارو پرهیز کنید.
- بعد از جراحی، خم نشوید و در موقع دراز کشیدن چند بالش زیر سر قرار دهید.
- غذاها و مایعات نرم و خنک مصرف نموده و از سمت دیگر دهان برای خوردن استفاده کنید.
- بعد از گذشت ۷ تا ۱۰ روز، برای کشیدن بخیه مراجعه فرمایید
- تا چند روز پس از کشیدن بخیه، شستشو با آب نمک را ادامه دهید.
- حداکثر تا ۴۸ ساعت بعد از جراحی، تورم وجود خواهد داشت و به تدریج کم می شود و طی ۷ تا ۱۰ روز از بین می رود. همچنین پس از جراحی برخی دندان های نهفته مانند عقل، امکان کبودی زیر پوست صورت وجود دارد.
- در صورتیکه خونریزی شدید و غیر قابل کنترل باشد، به مرکز درمانی مراجعه نموده و از گذاشتن داروها و مواد مختلف بدون تجویز پزشک به وضع اجتناب نمایید.
- از شستشوی دهان، روز جراحی خودداری نمایید و از فردای آن روز شستشوی دهان را با رسم فیزیولوژی، یا آب نمک شروع کنید. (مسواک زدن نیز روز بعد از جراحی شروع می گردد. دقت نمایید محل زخم را مسواک نزنید). برای جلوگیری از عفونت ثانویه، از دهانشویه استفاده کنید.
- از کشیدن سیگار، پیپ و استفاده از نی برای نوشیدن مایعات تا چند روز خودداری نمایید.
عوارض کشیدن دندان کدام است ؟
بعد از کشیدن دندان مشکلات زیر ممکن است برای شما ایجاد شود :
1- حفره خشک :
گاهی اوقات لخته خونی که در داخل جای دندان تشکیل شده است، کنده شده و سطح جراحت زیرین آن نمایان میگردد. در این صورت، جای دندان خیلی دردناک شده و عارضهای به نام حفره خشک (درای ساکت) به وجود میآید. اگر چنین وضعیتی پیش بیاید، دندانپزشک یک پانسمان مخصوص بر روی جای دندان میگذارد که به مدت چند روز آن را محافظت کند تا مجدداً یک لخته خون جدید در آنجا تشکیل شود.
| حتما بخوانید : خشکی دهان چه نشانه ها و علایمی دارد ؟ |
2- بیحس شدن چانه و لب :
وقتی دندان عقل فک پایین کشیده شود ممکن است در اثر آسیبی که به عصب میرسد، لب و چانهی بیمار تا مدتها بیحس باشد. همچنین در بعضی موارد این آسیب دائمی است.
3- درد فک :
کشیدن دندان در مواردی کاری سخت و زمانبر است. بنابراین به دلیل بیحس شدن و طولانی بودن زمان بازماندن فک، ممکن است فک بیمار دچار درد یا کشش شود.
4- عفونت :
همیشه بعد از کشیدن دندان، احتمال عفونت دندان وجود دارد. اما این احتمال در افرادی که سیستم ایمنی کاملا سالم دارند، بسیار کم است. بنابراین در صورت بروز عفونت یا آبسه کردن لثه و دندان، حتما به کلینیک دندانپزشکی مراجعه کنید.
این نکات را به خاطر داشته باشید
پانسمانی که بر روی لثه گذاشته شده است را به مدت 30 دقبقه محکم در جای خود نگهدارید. از مک زدن و خالي نمودن مكرر آب دهان خودداري كنيد. در روز اول از خوراکی های نرم استفاده کنید و نوشیدنی داغ ننوشید. كشيدن سيگار و پيپ و استفاده از ني براي نوشيدن مايعات تا چند روز توصیه نمی شود. تا یک شب بعد از کشیدن دندان از مسواک زدن خودداری کنید.
از روز دوم می توانید با محلول آب و نمک رقیق دهان خود را شستشو دهید اما از تف کردن و پر و خالی کردن شدید دهان خودداری کنید. کمی خونریزی تا دو روز بعد از کشیدن دندان طبیعی است. در صورت بروز خونریزی شدید دندان از یک گاز استریل و کمپرس سرد برای متوقف کردن خونریزی استفاده کنید. در صورتی كه خونريزی شديد و غير قابل كنترل باشد به دندانپزشک مراجعه نموده و از گذاشتن داروها و مواد مختلف بر موضع اجتناب نمائيد.
در صورت بروز درد می توانید از یک مسکن ضد التهابی مثل ژلوفن استفاده کنید. از مصرف داروهای رقیق کننده خون مثل آسپرین خودداری کنید. در صورت مشاهده خونریزی غیر قابل کنترل و عفونت و درد شدید با پزشک معالج تماس بگیرید. معمولا اثر بی حسی دندان تا 4 ساعت باقی می ماند. مراقب باشید جدار داخل دهان و زبان را گاز نگیرید. در صورتی که دچار عارضه حفره خشک شدید که بر اثر بیرون آمدن لخته خون بروز می کند به دندانپزشک مراجعه کنید تا مشکل شما را برطرف کند. احساس تلخی دهان و بوی ناخوشایند تا چند روز بعد از کشیدن دندان طبیعی است.
